سال 1398، سال رونق تولید

طرح کرخه

رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود 900 کیلومتر در امتداد شمال به جنوب سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد. رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نظر آبدهی محسوب می شود.
  • معرفی طرح
  • اطلاعات پایه
  • اطلاعات فنی
  • شرکتهای همکار
  • آلبوم
  • فیلم
  • ارتباط با طرح
  معرفی  
اهداف
  • تامین آب جهت آبیاری 340 هزار هکتار از اراضی پایین دست
  • کنترل سیلاب‌های مخرب و جلوگیری از خسارت‌های ناشی از آن
    تولید انرژی برق‌آبی
  • کاهش گرادیان هیدرولیکی
تاریخچه و سوابق
مطالعات طرح توسعه منابع آب و خاک حوضه آبریز رودخانه کرخه از سال 1335 توسط شرکت آمریکایی آغاز گردید. متعاقب آن شرکتهای ایرانی و خارجی مطالعاتی در رابطه با سدسازی به شرح ذیل روی این رودخانه انجام داده اند:
  • مطالعات مرحله شناخت توسعه آبیاری حوضه بالادست رودخانه کرخه در سال 1345
  • مطالعات تکمیلی دو شرکت ایرانی و ایتالیائی در سال 1347
  • مطالعات امکان یابی سد مخزنی کرخه توسط مهندسین مشاور عمران و منابع آب ایران در سال 1358
  • پس از پیروزی انقلاب اسلامی مطالعاتی توسط جهاد سازندگی انجام شد.
  • مطالعات تکمیلی مرحله اول سد کرخه توسط شرکت مهاب قدس در سال 1367
موقعیت و جانمایی
موقعیت و جانمایی سد کرخهسد کرخه در 21 کیلومتری شمال غرب اندیمشک در استان خوزستان (در جنوب غربی ایران) احداث گردیده است. این پروژه در 48 درجه و 8.7 دقیقه طول شرقی و نیز 32 درجه و 6.29 دقیقه شمالی واقع شده است.
مشخصات رودخانه
رودخانه کرخه از مناطق میانی و جنوب غربی رشته کوه‌های زاگرس در نواحی غرب و شمال غرب کشور سرچشمه گرفته و پس از طی مسافتی در حدود 900 کیلومتر در امتداد شمال به جنوب سرانجام در مرز مشترک ایران و عراق به مرداب هورالعظیم می‌رسد. رودخانه کرخه پس از رودخانه‌های کارون و دز سومین رودخانه بزرگ ایران از نظر آبدهی محسوب می شود.
مشخصات حوضه آبریز
حوضه آبریز کرخه به وسعت حدود 43 هزار کیلومتر مربع، بین 46 درجه و 57 دقیقه تا 49 درجه و 10 دقیقه شرقی و 31 درجه و 48 دقیقه تا 34 درجه و 58 دقیقه عرض شمالی واقع شده است.
موقعیت سد
موقعیت سد کرخه نسبت به سایر سد‌های حوضه آبریز
ویژگی‌ها
  • بزرگترین سد تاریخ ایران
  • دارای بزرگترین دریاچه مصنوعی کشور
زمان شروع و پایان
  • شروع عملیات: اسفند ماه سال 1370
  • انحراف آب رودخانه کرخه: مهرماه سال1374
  • آبگیری سد: بهمن ماه سال 1378
  • افتتاح بخش ساختمان بدنه و سرریز: فروردین ماه سال 1380
  • بهره برداری از اولین واحد نیروگاه: شهریور ماه سال1381 "31مردادماه 1381 ساعت 19:30"
  • بهره برداری ازدومین واحد نیروگاه: دی ماه سال1381 "1 بهمن ماه 1381 ساعت 17:40"
  • بهره برداری ازسومین واحد نیروگاه: مرداد ماه سال1382 "6 خردادماه 1382 ساعت 22"
  • شروع عملیات تکمیلی و ساماندهی سد کرخه: اردیبهشت ماه 1383
  • آغاز بهره برداری از دریچه های سرریز: اردیبهشت 1383
  • افتتاح تونل انتقال آب دشت عباس: اول اردیبهشت 1384
در این بخش به بیان اطلاعات پایه طرح در قالب آیتم‌های زیر پرداخته شده است:
  توپوگرافی    
 
رودخانه کرخه در بالادست ایستگاه هیدرومتری پای پل از میان تپه ماهوره و اراضی کوهستانی گذشته و به دشت هموار خوزستان وارد می گردد. رودخانه کرخه در بالادست محور سد تقریباً 90 درجه تغییر جهت داده و دریاچه سد عمدتاً در سمت راست محور قرار می گیرد. به لحاظ شیب کم رودخانه، دریاچه سد از گستردگی و حجم قابل ملاحظه ای برخوردار است. شیب سواحل مخزن عمدتاً ملایم بوده و تنها در قسمتهای محدودی دارای شیب نسبتاً تندی است. شیب تکیه گاه چپ بسیار تند ولی در جناح راست تکیه گاه از شیب ملایمی برخوردار است. در ساحل چپ آبراهه نسبتاً بزرگی در فاصله حدود 200 متری بالادست محور سد به رودخانه وارد می شود و در پایین دست محور نیز آبراهه کوچکتری وجود دارد که نیروگاه سد در جناح چپ در همین آبراهه جانمایی شده است. علاوه بر آن آبراهه دیگری در بالادست محور سد در جناح راست وجود دارد.
توپولوژی  
  هواشناسی    
 
حوضه آبریز رودخانه کرخه به لحاظ وسعت بسیار زیاد از شرایط آب و هوایی متنوعی برخوردار است. دشت خوزستان و قسمتهای جنوبی حوضه، نیمه خشک با زمستانهای ملایم و تابستانهای گرم و طولانی است. در حالیکه بخشهای شمالی و مناطق کوهستانی دارای زمستانهای سرد و تابستانهای ملایم است.درجه حرارت در حوضه از منهای 25 درجه تا حداکثر 50 درجه سانتیگراد تغییر می کند. متوسط سالانه ریزشهای جوی در حوضه 300 تا 800 میلی متر در سال متغییر است. از نظر آب و هوایی حوضه آبریز کرخه به اقلیم مدیترانه ای تعلق دارد. میزان متوسط بارش سالیانه در محل سد حدود 290.6 میلیمتر است. متوسط سالیانه درجه حرارت هوا در محل سد حدود 24.6 درجه سانتیگراد و بالاترین و پایین ترین درجه حرارت به ترتیب 4.2- و 53.6 درجه سانتیگراد است.متوسط تبخیر سالیانه از سطح آزاد آب حدود 2079 میلیمتر است و میزان رطوبت نسبی سالیانه حدود 45.5 درصد می باشد. تعداد روزهای یخبندان در محل طرح معادل 4.5 روز در سال است. سرعت متوسط باد 2.5 متر بر ثانیه و حداکثر آن 41.2 متر بر ثانیه با جهت غالب غرب بوده است. تعداد ساعات آفتابی به طور متوسط 2762.7 ساعت در سال است.
هواشناسی منطقه  
  هیدرولوژی    
 
47 ایستگاه هیدرومتری بر روی رودخانه کرخه و سر شاخه های اصلی آن وجود دارد. مساحت خوضه رودخانه کرخه در محل ایستگاه پای پل 42239 کیلومتر مربع است. متوسط حجم آورد سالانه رودخانه در ایستگاه هیدرومتری پای پل بالغ بر 5916 میلیون متر مکعب است و متوسط آبدهی دراز مدت سالیانه در این ایستگاه معادل 188 متر مکعب بر ثانیه است.
 بیش از 64% از کل رواناب سالیانه در بهمن تا اردیبهشت ماه رخ می دهد.
هیدرولوژی  
  سیلاب    
 
سیلاب‌ها عموماً در ماه‌های مرطوب سال یعنی آبان تا اردیبهشت به وقوع می پیوندد. سیل‌های بزرگ اکثراً در ماه‌های اسفند، فروردین و اردیبهشت اتفاق می‌افتد.
 
 
دوره بازگشت سیلاب (سال)
5
10
20
50
100
200
1000
10000
P.M.F
حداکثر دبی لحظه ای (c.m.s)
2900
3735
4665
6075
7240
8465
11690
17560
23670
سیلاب  
  کیفیت آب    
 
کیفیت نمونه‌های بررسی شده نشان می‌دهد که این آب برای سلامتی اثر سوئی نداشته و از نظر شرب قابل قبول می‌باشد. اما در ماه‌های خشک که دبی رودخانه به حداقل می رسد مقدار TDS بالا بوده و محدودیت‌هایی در استفاده از آب برای مصارف کشاورزی ایجاد می‌کند.
کیفیت آب  
  رسوب گذاری    
 
برای رقوم نرمال 220 متر از سطح دریا، کل مواد رسوب گذاری شده در یک دوره زمانی 50 ساله برابر 1730.5 میلیون تن برآورد شده است و در صورتی که یک هیدروگراف 100 ساله نیز در نظر گرفته شود مقدار کل رسوب برای یک دوره 50 ساله به 2147.3 میلیون تن می‌رسد. مقدار حجم از دست رفته مفید مخزن توسط رسوب فوق برابر 1443 میلیون متر مکعب می‌باشد.
رسوب گذاری  
  برنامه‌ریزی منابع آب    
 
کل پتانسیل اراضی قابل آبیاری در سیستم سد کرخه در حدود 340 هزار هکتار می باشد. متوسط حجم آب تنظیمی سالانه سد 3306.42 میلیون متر مکعب است. میزان متوسط انرژی پتانسیل برقابی نیروگاه سد کرخه 934 گیگا وات ساعت در سال و ضریب کارکرد این نیروگاه معادل 27% می باشد.
برنامه ریزی منابع آب  
  زمین شناسی    
 
سد کرخه در حاشیه جنوب غربی بخش چین خورده رشته کوه زاگرس قرار گرفته است. تپه‌ها و بلندی‌های منطقه از کنگلومرای بختیاری و رسوبات نرم سازند آغاجاری تشکیل شده است. بخش عمده بالادست و ناحیه مخزن از سازند آغاجاری تشکیل یافته که از تناوب لایه های ماسه سنگ و گلسنگ تشکیل شده است و به سمت بالا دارای لایه های میکروگنگلومرایی است. قسمت بالایی این سازند را بخش لهبری تشکیل می دهد که تناوبی از ماسه سنگ و گلسنگ می باشد و وضعیت مناسبی را برای ایجاد سفره های تحت فشار ایجاد کرده است.
زمین شناسی  
  لرزه خیزی    
 
ساختگاه سد کرخه در زاگرس که یکی از فعالترین مناطق لرزه زمین ساخت ایران است، واقع شده است. پیرامون ساختگاه سد گسلهای متعددی وجود دارد که گسل لهبری دارای بیشترین پتانسیل لرزه ای در گستره طرح می‌باشد.
 
سطح جنبش زمین
 زمین لرزه مبنای طرح(DBL)
 بیشینه زمین لرزه طرح (MDE)
بیشینه شتاب افقی (بر حسب g)
0.23
0.28
بیشینه شتاب قائم (بر حسب g)
0.12
0.18
لرزه خیزی  
  مخزن سد    
 
حجم مخزن در تراز بهره برداری 220 متر : 5.6 میلیارد متر مکعب (قبل از رسوب‌گذاری)
حجم مفید مخزن: 3.9 میلیارد متر مکعب (بعد از رسوب‌گذاری)
تراز آب در هنگام وقوع سیلاب: حداکثر 230.9
مساحت دریاچه در تراز بهره‌برداری 220 متر: 162.47 کیلومتر مربع
طول دریاچه در تراز بهره‌برداری 220 متر: حدود 60 کیلومتر
مخزن سد  

 

در این بخش به بیان اطلاعات فنی طرح در قالب آیتم‌های زیر پرداخته شده است:
  مشخصات بدنه    
 
نوع سد:
خاکی با هسته رسی
عرض تاج:
12 متر
ارتفاع از پی:
127 متر
عرض در پی:
100 متر
طول تاج:
3030 متر
حجم کل بتن‌ریزی:
1.6 میلیون متر مکعب
مشخصات بدنه  
  مشخصات مخزن    
 
مشخصه
مقدار
حجم کل مخزن:
 5.3 میلیارد مترمکعب
مساحت مخزن:
160 کیلومتر مربع
طول دریاچه:
67 کیلومتر
تراز نرمال:
220+ متر
مشخصات مخزن  
  سیستم انحراف آب    
 
تعداد تونل‌های انحراف:
یک کالورت 4 دهانه
طول تونل‌های انحراف:
790 متر
شکل مقطع تونل:
هشت ضلعی
نوع پوشش:
بتن مسلح
ظرفیت تخلیه:
3680 متر مکعب بر ثانیه در تراز 161.7 متر
سیستم انحراف آب  
  ابزار دقیق    
 
شامل 23 مقطع ابزار دقیق
ابزار دقیق  
  سر ریز    
 
موقعیت:
جناح چپ
ظرفیت تخلیه:
18260متر مکعب بر ثانیه
نوع سر ریز:
اوجی با شوت دریچه دار
نوع دریچه‌ها:
قطاعی
ابعاد دریچه‌ها:
18*15 مترمربع
تعداد دریچه‌ها:
6
سر ریز  
  منابع قرضه و مشخصات آن    
 
منبع قرضه
سطح
( Km2)
عمق
(m)
فاصله تا سد   (Km)

حجمmm3

نوع مصالح     

محل استفاده

درشت دانه G1
4
10-5
8-4

20

GW-GP

پوسته، زهکش، فیلتر، لایه های انتقالی و مصالح بتن

درشت دانه G2
0.8
2
14-11

1.75

GW-GP-GC

پوسته، زهکش، فیلتر، لایه های انتقالی و مصالح بتن

درشت دانه G3
8
3
12-9

2.5

GW-GP

پوسته، زهکش، فیلتر، لایه های انتقالی و مصالح بتن

ریز دانه C1
2.5
5-3
13-10

6.2

گلسنگ هوازده CH

هسته رسی سد

معدن چناره
 
 
57

 

سنگ آهک

ریپ رپ شیروانی بالادست

منابع قرضه و مشخصات آن  
  مشخصات کلی نیروگاه    
 
نوع نیروگاه:
آبی - روزمینی
انرژی متوسط سالیانه:
934 گیگاوات ساعت
ظرفیت نیروگاه:
400 مگا وات
نوع توربین:
فرانسیس عمودی
مشخصات کلی نیروگاه  
  مشخصات تجهیزات نیروگاه    
 
تعداد توربین:
3 واحد
تعداد و نوع ژنراتورها:
3 سنکرون عمودی
قدرت هر توربین:
136 مگاوات
قدرت خروجی هر ژنراتور:
140 مگاوات
راندمان حداکثر:
95 درصد
ولتاژ اسمی هر ژنراتور:
13.8 کیلو ولت
ارتفاع طراحی توربین:
93 متر
سرعت چرخش ژنراتور:
150 دور در دقیقه
خروج آب از توربین در حداکثر بار:
159.54 متر مکعب در رقوم حداکثر مخزن
جریان اسمی ژنراتور:
8000 آمپر
سازنده توربین:
هاربین
سازنده ژنراتور:
الین
دبی متوسط آب خروجی برای تولید برق: 145 متر مکعب بر ثانیه    
مشخصات تجهیزات نیروگاه  
  مشخصات ساختمان نیروگاه    
 
طول کل ساختمان
عرض کل ساختمان
ارتفاع ساختمان
117.5 متر
53 متر
55 متر
مشخصات ساختمان نیروگاه  
  مشخصات پایاب نیروگاه    
 

شامل یک کالورت 6 دهانه‌ای و یک کانال روباز

طول کالورت
60  متر
تراز آب پایاب
115 متر از سطح دریا
طول کانال
300  متر
عرض کانال
63.6 متر
مشخصات پایاب نیروگاه  
  مشخصات تونل‌های آب‌بر نیروگاه    
 
طول هریک از پنستاک‌ها:
436 و 446 و 457 متر
نوع پوشش:
بتن و فلز
تعداد پنستاک:
3
قطر متوسط پنستاک‌ها:
6.2 متر

طول تونل‌های آب بر:

436و446و457متر

قطر تونل آب بر

6.2متر

مشخصات تونل‌های آب بر نیروگاه  

  مشخصات پست و کلیدخانه    
 
فعلا در این رابطه اطلاعاتی موجود نمی‌باشد.
مشخصات پست و کلیدخانه  

  مشخصات مجاری    
 
شکل و تعداد دهانه:
چهار دهانه با مقطع هشت ضلعی
حجم بتن مصرفی:
223 هزار متر مکعب
ابعاد هر دهانه:
10.5*5
تراز کف دهانه ورودی:
113 متر از سطح دریا
طول:
790 متر
تراز کف حوضچه آرامش:
100 متر از سطح دریا
نوع پوشش:
بتن مسلح
ظرفیت تخلیه:
3680 متر مکعب در ثانیه در تراز 161.7 متر از سطح دریا
حجم خاکبرداری:
1.5 میلیون متر مکعب
 
 
مشخصات مجاری انتقال آب  

  سازه‌های ورودی    
 
به طول 32 و عرض 30.6 متر
انسداد مسیر اول با دریچه انسداد رأس
شامل 4 دهانه آبگیر
انسداد مسیر دوم با دریچه انسداد رأس
برج آبگیر
انسداد مسیر سوم با دریچه چرخ ثابت
شیار دریچه‌ها و دریچه‌های انسداد
انسداد مسیر چهارم با دریچه غلطکی
سازه‌های ورودی مجاری انتقال آب  

  سازه‌های خروجی    
 
حوضچه آرامش به طول 128.5 و عرض 35 متر
تراز کف 100 متر از سطح دریا
سه سری درچه های استاپ لاگ
سازه‌های خروجی مجاری انتقال آب  

  جاده‌های دسترسی و پل‌ها    
 
نام جاده یا پل
مشخصات
جاده L1
به طول11.7 کیلومتر از سه راهی دهلران
جاده L2
به طول 21.8 کیلومتر از اندیمشک
جاده دسترسی به پل ارتباطی
به طول 3.4 کیلومتر
جاده دسترسی به تونل دشت عباس
به طول 15 کیلومتر از سمت دهلران
جاده موجود در جناح راست
به طول 19 کیلومتر از سمت دهلران
پل جهت دسیابی به راههای دسترسی L1 و L2
به طول 205 متر و عرض 13 متر
مشخصات فنی جاده‌های دسترسی و پل‌ها  

  عملیات تکمیلی و سازماندهی    
 
فعلا در این رابطه اطلاعاتی موجود نمی‌باشد.
اطلاعات فنی عملیات تکمیلی و سازماندهی

 

برای مشاهده هر یک از فیلم‌های زیر بر روی تصویر پیش‌نمایشی مربوطه کلیک کنید.
 
مجری طرح: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
تلفن تماس: 27821
شماره نمابر:  
پست الکترونیک طرح: info@iwpco.ir
شماره مستقیم کارگاه:  
محل استقرار فیزیکی: شرکت توسعه منابع آب و نیروی ایران
 

    آدرس تماس

  • آدرس : بزرگراه مدرس، تقاطع آفریقا، خیابان بیدار شماره 3 (40 قدیم)
  • تلفن : 27821-021
  • فکس : 26213732-021
  • ایمیل :